Octrooicentrum Nederland gaat AI-start-ups helpen via het Breaking Barriers-programma van AIC4NL

We spraken met Anita Lieverdink, vanuit AIC4NL als impact lead verantwoordelijk voor het Breaking Barriers-programma, en octrooiadviseur Paul Simons van Octrooicentrum Nederland.

Programma voor AI-start-ups

Wat doet het Breaking Barriers-programma voor bedrijven?

Anita: “Nederland heeft sterke AI-start-ups, maar veel bedrijven lopen vast op de stap van product-market fit naar internationale schaal. Breaking Barriers helpt juist in die fase, bijvoorbeeld met goede mensen voor je team vinden, met technologische doorontwikkeling en financiering ophalen, en met business development en ethische en juridische zaken rond groei. Zoals het soevereiniteitsvraagstuk dat steeds belangrijker wordt, zeker als je met overheden of zorgpartijen werkt. 

Maar ook: hoe creëer je zichtbaarheid? Hoe zetten we die start-ups goed in de schijnwerpers? En hoe schalen we ze verder op richting Europa – niet alleen vanwege de markten, maar ook vanwege de middelen en programma's die daar liggen?”

Wat is de rol van Octrooicentrum Nederland als partner van het programma?

Paul: “Ik ga vooral aan bewustwording van intellectueel eigendom werken: contracten, geheimhouding, strategie. Als de time-to-market kort is, zoals vaak bij AI-oplossingen, moet goed bekeken worden wanneer een innovatieve stap zo groot is dat het de investering van een octrooi waard is. Dan is geheimhouding misschien een meer voor de hand liggende keuze. Verder zien we dat AI-toepassingen vaak zijn gebaseerd op open-sourcepakketten. Maar per pakket verschillen de voorwaarden enorm. Daardoor zijn start-ups soms verplicht om wat ze ontwikkelen te delen. Het is daarom belangrijk om goed op de voorwaarden te letten.”

Stappen zetten na de pilotfase

Wat voor start-ups komen in aanmerking voor het programma?

Anita: “Als ze een interessante propositie hebben met AI in de kern, een ambitieus Nederlands bedrijf zijn en al kunnen aantonen dat er marktvraag is. We vragen terugkerende omzet. Het zijn dus geen bedrijven die nog in de pilotfase zitten; ze hebben een product dat op schaal uitgerold kan worden.

Ze voelen de eerste tractie, maar hebben hulp nodig: hoe bouw ik schaalbare sales op, hoe zet ik de eerste stappen richting het buitenland? Klanten worden veeleisender, dus hoe zorg ik ervoor dat mijn producten en diensten aan complianceregels voldoen? Bij een nieuwe investeringsronde – meestal Series A – stellen investeerders scherpe vragen over je IE-positie: hoe makkelijk is het om je technologie te kopiëren? Hoe uniek is het nu echt?”

Doorlopend programma voor hulp bij groei

Hoe loopt Breaking Barriers?

Anita: “Het is een doorlopend programma: een AI-start-up kan op elk moment aankloppen voor hulp bij groei. We hebben nu ruim 130 aanmeldingen gehad. Daarvan zijn er 16 geselecteerd, en er staan er nog vijf à zes klaar die waarschijnlijk zeer binnenkort gaan deelnemen. Na een eerste intake volgt maatwerk. We maken op basis van de gestandaardiseerde Gridt-bedrijfsscan een groeiplan: waar zit de grootste winst of het grootste pijnpunt om te schalen, en welke barrière moeten we doorbreken? Aan de hand daarvan bepaalt de start-up de focus en hoe het budget van Breaking Barriers wordt ingezet.

In een beginfase heeft elke start-up baat bij investor-readiness-achtige workshops, pitchtraining en het businessmodelcanvas. Maar hoe volwassener het team, hoe specifieker de behoefte. Voor de één is dat fundraising, voor de ander ‘ik wil klanten in Azië, help me daarbij’.

Uiteindelijk krijg je een consistency-rapport dat laat zien in welke fase van opschaling je zit. Wij zoeken start-ups rond de mijlpaal van product-market-fit. Zo’n rapport laat ook zien dat je bijvoorbeeld onevenredig veel tijd en geld aan technologie besteedt in een benchmark met duizenden andere start-ups, terwijl je validatie nog niet op orde is. Het toont de spanningen in de organisatie.”

Verdedigbaar concurrentievoordeel

Selecteren jullie primair softwarebedrijven met AI, of ook combi's van zelfontwikkelde hardware en software?

Anita: “Die combinatie is heel interessant en die hebben we ook. Maar een groot deel van ons portfolio zijn softwarebedrijven. Dan wil je kijken: wat maakt hen uniek? Of in start-uptermen: waar zit de ‘moat’? Dat kan in de sourcecode zitten, maar ook in unieke datasets waar niemand bij kan. En de ontwikkelsnelheid. Al is dat lastig, want als Amerika er honderd keer zoveel budget tegenaan gooit, ga je dat niet winnen.

We beoordelen ook de technologische kant van de AI-innovatie. Daarbij spelen vragen als: hoe uniek is dit? Is dit makkelijk te kopiëren? Wij zoeken naar een verdedigbaar concurrentievoordeel: eigen technologie, unieke data, domeinkennis en intellectueel eigendom. 

Naast het technische stuk kijken we ook naar de markt, het team, de coachbaarheid en hoeveel start-upervaring de founders hebben.”

AI en intellectueel eigendom

Kun je iets zeggen waar bedrijven nu tegenaan lopen qua intellectueel eigendom in relatie tot AI?

Anita: “Vragen als: van wie is de data, en van wie is de data als je die bewerkt? Hoe ga je om met open source, en wat kun je beschermen? Dit wordt aangewakkerd door de Data Act en de AI Act. Wij krijgen verder vragen over freedom-to-operate en waar het slim is de IE-positie te versterken. In het begin was er vooral veel onduidelijkheid over wat je überhaupt kunt beschermen.”

Paul: “Het gaat vaak om bedrijfsgeheimen. Als je data in de cloud kunt verwerken en alleen input/output zichtbaar is, kun je het in principe geheimhouden, zolang de beveiliging goed is en het niet gehackt kan worden. En over freedom-to-operate bestaan veel misverstanden. Wij kunnen helpen fouten te vermijden en zorgen dat de freedom-to-operate-analyse ook onderbouwd wordt.”

Inzetten op de grootste groeiversnellers of -barrières

Kun je een paar dingen noemen waar je bedrijven concreet mee hebt geholpen?

Anita: “We bestaan nu anderhalf jaar; de eerste deelnemers zijn ongeveer klaar met het programma. Wij focussen onze inzet op de grootste groeiversnellers of -barrières. Dit is bij alle 16 Breaking Barriers-deelnemers iets anders.

We hebben mensen geholpen aan groei via nieuw talent. Een aantal partijen hebben we geholpen met compliance rond de AI Act: impact assessments en het inregelen van aantoonbare compliance, een AI-managementsysteem. Veel vragen zitten ook op business development, en op complexere zaken zoals M&A-trajecten en fundraising. Er loopt nu een investeringsvraag van een aantal miljoenen. We hebben geholpen met technische uitdagingen via techpartners die de propositie aan de technische kant versterken.”

Die technische hulp betekent dus dat programmeurs van een partner bij een start-up aanschuiven?

Anita: “Ja: het product optimaliseren, schaalbaar maken, interfaces verbeteren, helpen met de architectuur. Al moet niet alles worden uitbesteed, want we willen dat de technische kennis bíj de bedrijven zit. Ons criterium is uiteindelijk: vragen klanten erom en opent dit de markt voor verdere groei? Dan kunnen wij ondersteunen.”

Een waardevol netwerk

Wat doet Breaking Barriers nog meer?

Anita: “Enerzijds dus concrete hulp, anderzijds het netwerk. We vragen partners niet alleen ‘hoe kun je deze start-up helpen?’, maar ook: ‘kun je je eigen netwerk ontsluiten?’. Het is niet alleen onze subsidie die van waarde is, maar het feit dat we met z’n allen meedenken: iemand introduceren, een podiumplek bieden of aan een potentiële klant koppelen. AIC4NL heeft ook werkgroepen op specifieke sectoren, en één op de digitale overheid, waar ze bezig zijn met buyer groups: het bundelen van overheidsvraag richting de start-up- en mkb-community. Dat vergemakkelijkt inkoopprocessen.”

Interessant?

Kijk dan op de webpagina van Breaking Barriers.

AIC4NL organiseert ook veel evenementen.

Of neem contact op met een adviseur van Octrooicentrum Nederland.