Octrooi behouden, overdragen of laten vervallen

Is je octrooi nog van waarde voor jouw onderneming?

Ook als een octrooi weinig directe omzet oplevert, kan het van waarde zijn. Bijvoorbeeld voor een samenwerking, financiering of bedrijfsovername.

• Beschermt het octrooi nog belangrijke techniek?
  Kijk of het octrooi nog aansluit op de producten, processen of ontwikkelingen binnen je onderneming.
• Heeft het octrooi commerciële of strategische waarde?
  Het kan omzet of licentie-inkomsten opleveren, maar ook belangrijk zijn voor investeerders, samenwerkingspartners of onderhandelingen.
• Heb je de bescherming nog nodig in de landen waar het octrooi geldt?
  Beoordeel per land of je daar actief bent, wilt uitbreiden of belangrijke concurrenten hebt.
• Wegen de opbrengsten en voordelen op tegen de kosten en risico’s?
  Denk naast instandhoudingstaksen ook aan beheer en mogelijke handhaving.

Op basis hiervan kun je bepalen of je je octrooi wil behouden, overdragen of laten vervallen. 

Octrooi behouden

Je behoudt een octrooi als het je onderneming waarde oplevert. Denk aan meer omzet, kennisinbreng bij samenwerking of een sterkere marktpositie.

Technische voorsprong op concurrentie

• Je octrooi dekt de techniek in je product nog steeds goed en er zijn geen doorontwikkelingen die het minder relevant maken.
• Je hebt hoge ontwikkelkosten gemaakt, terwijl de concurrentie relatief eenvoudig kan kopiëren.
• Je uitvinding heeft een lange levenscyclus, waardoor het octrooi relevant blijft.
• Concurrentie kan je product eenvoudig kopiëren via ‘reverse engineering’.
• Alternatieven zijn lastig te vinden, waardoor concurrenten niet om je octrooi heen kunnen.
• Je kunt inbreuk kunt aantonen of dat via licentienemers of partners kunt laten doen.

Financiële waarde

• Je product levert genoeg op om de instandhoudingstaksen te rechtvaardigen.
• Je verleent licenties, of ziet goede mogelijkheden om licenties te verlenen op je octrooi.
• Financiers willen graag een octrooi, omdat zij waarde eraan hechten en het kunnen verkopen.
• Je kunt je octrooi verkopen en dit vormt een financieel vangnet bij tegenslag.
• Je wilt de waarde van je onderneming verhogen, bijvoorbeeld bij een overname of exit.

Strategisch voordeel

• Je verwacht een samenwerking, waarbij het octrooi je een betere onderhandelingspositie geeft.
• Je bent actief in een branche waar octrooien veel waarde hebben, zoals medische technologie, geneesmiddelen of hightech elektronica.
• Je octrooi heeft betrekking op een sleuteltechnologie die in meerdere markten toepasbaar is, bijvoorbeeld in nano-elektronica, biotechnologie, fotonica of 3D-printen.
• Er is kans op conflicten en je wilt sterker staan in onderhandelingen.
• Je wilt je innovatieve imago versterken.
• Het octrooi versterkt je ‘first mover advantage’ met een unieke marktpositie.

Taksen betalen voor instandhouding van je octrooi

Om je octrooi te behouden, betaal je instandhoudingstaksen. Deze taksen worden ieder jaar hoger en verschillen per land of groep van landen.

Octrooi overdragen of verkopen

Een andere optie is je octrooi overdragen. Daarmee geef je de rechten (en dus ook de lasten en risico’s) uit handen – al dan niet tegen een vergoeding. Zo’n overdracht kan je voor één of meerdere landen regelen.

Redenen om je octrooi over de dragen of te verkopen

• Je octrooi past niet meer bij je strategie of producten, maar een andere partij kan er wél waarde uit halen (bijvoorbeeld via een spin-off).
• Je kunt of wilt het product zelf niet ontwikkelen, maar wel kansen ziet voor een ander.
• De kosten zijn voor jou te hoog, terwijl een ander het octrooi winstgevend kan inzetten.
• Je wilt met partners samenwerken en het octrooi onderbrengen in een gezamenlijke bv.
• Je wijzigt je bedrijfsstructuur, bijvoorbeeld door alle intellectueel eigendom in een aparte bv te zetten.
• Je verkoopt je bedrijf en het octrooi maakt deel uit van die transactie.

Octrooihouder in register wijzigen

De overdracht van het octrooi vindt plaats door een onderlinge afspraak. Dit leg je idealiter vast in een contract. Vervolgens kun je de wijziging in het octrooiregister laten zetten, zodat iedereen kan zien dat het eigendom is overgegaan.

Octrooi laten vervallen

Soms is het verstandiger om je octrooi te laten vervallen. Daarmee bespaar je instandhoudingstaksen en beperk je risico's. 

Technische redenen

• Je vindt inbreuk opsporen en bestrijden te duur of risicovol, of het is niet mogelijk.
• Er zijn veel alternatieven zijn voor je uitvinding.
• Je product heeft een korte levenscyclus.

Financiële redenen

• De opbrengsten zijn te laag ten opzichte van de kosten.
• Je hebt geen marktpartijen gevonden die een licentie willen.
• Je markt blijkt klein te zijn.
• Je winstmarges zijn laag.
• Financiers of zakenpartners vinden octrooien niet belangrijk.

Strategische redenen

• Het octrooi past niet meer bij je product of strategie, bijvoorbeeld omdat je niet meer actief bent in een bepaald land of omdat je als startup een "pivot" gemaakt hebt.
• Samenwerking met anderen komt niet van de grond.
• Je voorsprong zit vooral in je team of kennis, en niet in je octrooi.
• De kans op concurrentie is laag.
• Je hebt door een sterke marktpositie of ‘first mover advantage’ het octrooi niet meer nodig.

Hoe laat je een Nederlands octrooi vervallen?

Het octrooi vervalt als je de taksen niet meer betaalt. Wanneer je een Nederlandse instandhoudingstaks niet vóór de vervaldatum betaalt, heb je nog zes maanden om alsnog te betalen. Je betaalt dan een toeslag van 50%. Betaal je ook binnen die periode niet, dan vervalt het octrooi per de oorspronkelijke vervaldatum. Herstel is alleen onder bepaalde voorwaarden mogelijk. Maak daarom een bewuste en gedocumenteerde keuze en laat een octrooi niet per ongeluk vervallen.

Wil je formeel geheel of gedeeltelijk afstand doen van een Nederlands octrooi? Dan moet je deze wijziging laten inschrijven in het Nederlands octrooiregister.

Let op bij octrooien in meerdere landen

Je kunt per land bepalen of je het octrooi in stand houdt. Alleen bij het unitair octrooi werkt het anders: je behoudt het octrooi of laat het vervallen voor alle deelnemende landen tegelijk.