Europese kwaliteitsaanduidingen

Wat zijn Europese kwaliteitsaanduidingen?

Producentengroeperingen kunnen een aanvraag indienen voor de registratie van de naam van hun product. Alleen producenten waarvan het product in overeenstemming met het productdossier is geproduceerd, mogen een geregistreerde naam gebruiken. Bij Europese kwaliteitsaanduidingen met een geografisch gebied kan het gaan om een bepaalde plaats, regio of zelfs een land.

Een product met een kwaliteitsaanduiding is beschermd tegen namaak en misbruik. Hierdoor kan de consument vertrouwen op de kwaliteit en gegarandeerde herkomst van het product. Het is een exclusief product dat bijdraagt aan het in stand houden van culinair of ambachtelijk erfgoed. Consumenten kunnen kwaliteitsaanduidingen herkennen aan het Uniesymbool op het product of de verpakking. 

Er zijn twee soorten Europese kwaliteitsaanduidingen: 

• Aanduidingen voor landbouwproducten (voedsel, wijn of gedistilleerde dranken);
• Aanduidingen voor ambachtelijke en industriële producten.

Europese kwaliteitsaanduidingen voor landbouwproducten, wijn en gedistilleerde dranken

Er zijn verschillende Europese kwaliteitsaanduidingen voor agrarische producten:

• Aanduidingen voor landbouwproducten (BOB en BGA), wijn (BOB, BGA) en gedistilleerde dranken (GA), gemaakt in een bepaald geografisch gebied; 
• Aanduiding voor een een ‘gegarandeerde traditionele specialiteit’ (GTS) met traditionele aspecten, zoals de wijze waarop het product gemaakt of samengesteld is, zonder dat er een verband is met een specifiek geografisch gebied.

De Europese Commissie (EC) registreert alle aanvragen en beschermde namen het Unieregister eAmbrosia.

Beschermde oorsprongsbenaming (BOB)

BOB is voor producten die volledig worden gemaakt, verwerkt en bereid in een bepaald gebied, volgens een vastgelegde en gecontroleerde werkwijze. Producten met een BOB zijn bijvoorbeeld:

• Noord-Hollandse Gouda
• Mergelland
• Queso Manchego
• Prosciutto di Parma (Parmaham)

Beschermde geografische aanduiding (BGA)

BGA is voor producten die worden geproduceerd, verwerkt of bereid in een bepaald gebied. Er is een verband tussen de eigenheid of de bekendheid van het product en de plek waar het vandaan komt. Producten met een BGA zijn bijvoorbeeld:

• Limburgse vlaai
• Hollandse geitenkaas
• Irish Grass Fed Beef
• Dresdner Christstollen 

Nederlandse provincies hebben een BGA voor de wijn die daar geproduceerd wordt. 

De Europese Commissie (EC) registreert alle aanvragen en beschermde namen het Unieregister eAmbrosia.

Gegarandeerd traditionele specialiteit (GTS)

De naam verwijst niet naar de herkomst van het product, maar naar de traditionele productsamenstelling of productiemethode. Traditioneel betekent dat het product minimaal 30 jaar hetzelfde aangeboden wordt op de EU-markt. Voorbeelden van producten met een GTS zijn:

• Boerenkaas
• Hollandse Nieuwe
• Pizza Napoletana
• Jámon Serrano

De Europese Commissie (EC) registreert alle aanvragen en beschermde namen het Unieregister eAmbrosia.

Geografische Aanduiding (GA)

Je kunt een aanvraag doen voor de registratie van de naam van een gedistilleerde drank. Voorwaarde is dat er een verband is tussen de eigenheid of de bekendheid van het product en het geografisch gebied waar de drank is gemaakt. Bekende Europese namen met een GA zijn:

• Jonge jenever
• Oude jenever
• Ouzo
• Grappa

De Europese Commissie (EC) registreert alle aanvragen en beschermde namen het Unieregister eAmbrosia.

Geografische aanduidingen voor ambachtelijke en industriële producten

Sinds 2025 is er ook bescherming van geografische aanduidingen voor ambachtelijke en industriële producten. Producenten moeten een verband kunnen aantonen tussen de kwaliteiten of reputatie van het specifieke product en de plek waar het wordt geproduceerd. De voorwaarden voor bescherming zijn:

• Het product moet afkomstig zijn van een bepaalde plaats, streek of land;
• De kwaliteit, de reputatie of een ander kenmerk moet hoofdzakelijk toe te schrijven zijn aan de geografische oorsprong;
• Ten minste één van de productiefasen moet plaatsvinden in het afgebakende geografische gebied.

Enkele voorbeelden zijn: 

• tweed uit Donegal;
• Murano glas;
• borduurwerk uit Madeira;
• Boleslawiec-aardewerk;
• messen uit Solingen;
• Carrera marmer.

Registraties zijn te zien in het register GIview van het EUIPO.

Geldigheidsduur

Zodra de Europese kwaliteitsaanduiding is verleend, is de bescherming oneindig zolang de producent aan de vereisten blijft voldoen.

Kosten

Voor Europese kwaliteitsaanduidingen voor landbouwproducten, wijn en gedistilleerde dranken zijn er geen kosten, maar je moet wel aantonen dat je aan het productdossier voldoet. Aan de controles die hiervoor nodig zijn, kunnen kosten zijn verbonden.

Voor ambachtelijke en industriële producten bedraagt de aanvraag-en registratievergoeding bij het EUIPO €1.500.

Voor beide Europese kwaliteitsaanduidingen is een advocaat of gemachtigde niet nodig.

Geografische aanduiding krijgen

Europese kwaliteitsaanduidingen voor landbouwproducten, wijn en gedistilleerde dranken vraag je aan bij het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur via RVO.

Europese kwaliteitsaanduidingen voor ambachtelijke en industriële producten registreer je bij het EUIPO.