De economische kansen van groen
Zeealgen die vliegtuigbrandstof produceren. Hennepvezels die plastic versterken. Koeienmest voor de productie van biogas. De toepassingen van groene grondstoffen zijn verrassend en gevarieerd. Binnenkort stuurt het kabinet een adviesaanvraag naar de SER over de kansen van de 'biobased' economie voor Nederland.Is groen wel echt groen?
Even leek 'the sky the limit'. Autorijden op koolzaadolie, bio-ethanol uit suikerbieten of palmolie uit soja leken uitvindingen met ongebreidelde mogelijkheden. Maar groen bleek niet altijd echt groen. Critici wezen op de stijgende prijs van maïs op de voedselmarkt door de Amerikaanse productie van maïs voor transportbrandstoffen. Voor de palmolieproductie zou in Indonesië tropisch oerwoud gekapt worden. En er waren onbevestigde berichten over slavernij op Braziliaanse rietsuikerplantages.
Inmiddels liggen er Europese afspraken over duurzaamheidscriteria, maar "de negatieve berichten hebben absoluut invloed gehad", zegt Hans Derksen, voorzitter van Stichting Bio-based Business en hoogleraar kennisintensief ondernemerschap aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Stichting Biobased Business ondersteunt mkb’ers bij het vermarkten van hun innovatieve toepassingen van groene grondstoffen door bedrijven uit verschillende sectoren met elkaar in contact te brengen. Derksen: "Het negatieve geluid heeft de discussie over het toepassen van groene grondstoffen genuanceerd. Groen alleen is niet meer zaligmakend."
Van fossiele brandstoffen naar biomassa
De kabinetsnota De keten sluiten (oktober 2007) streeft naar een overgang van een economie die voornamelijk op fossiele grondstoffen is gebaseerd naar een biobased economie. Dat is een economie waarin bedrijven, nationaal en internationaal, non-food toepassingen maken uit groene grondstoffen, oftewel biomassa.
Het kan gaan om grondstoffen van de 'eerste generatie' zoals maïs, tarwe en koolzaad. Steeds vaker gaat het om grondstoffen van de 'tweede generatie', die niet concurreren met de voedselproductie. Zo blijft er bij oogst snoeiafval over dat nog gebruikt kan worden. Bij verwerking van gewassen ontstaan bijproducten zoals bietenpulp en bierbostel. En na gebruik zijn er zogeheten 'tertiaire bijproducten', zoals dierlijk vet, mest en groente-, fruit- en tuinafval. Een aparte groep groene grondstoffen zijn zeealgen. Via kweek of de zogeheten 'natte teelt' kunnen zeealgen gebruikt worden om olie te produceren.
Het Platform Groene Grondstoffen adviseerde de overheid al in 2006 over de mogelijkheden om fossiele grondstoffen door groene grondstoffen te vervangen. Volgens dit advies kunnen groene grondstoffen in 2030 zeker 30 procent van de Nederlandse grondstoffen- en energiebehoefte dekken: 60 procent van de transportbrandstoffen, 25 procent van de elektriciteitsvraag, 17 procent van het warmteverbruik en 25 procent van de chemicaliën en materialen.
EOS
De EOS-regeling (Energie Onderzoek Subsidie) stimuleert onderzoek, ontwikkeling en verspreiding van geavanceerde technologie om biomassa om te zetten in elektriciteit, warmte, biobrandstoffen of bioraffinage. De Unieke Kansen Regeling (UKR) helpt bedrijven waardevolle technologieën in de markt te zetten. En sinds augustus vorig jaar kunnen twintig innovatieve bedrijven gebruikmaken van de 3,6 miljoen euro uit het Small Business Innovation Research programma (SBIR) van het ministerie van Economische Zaken. Dat programma is bedoeld om nieuwe kennis om te zetten in groene producten.
Hans Derksen van Stichting Biobased Business verwacht de komende tijd een sterke groei van biobased producten. "Je zult het gebruik van fossiele grondstoffen niet helemaal kunnen vervangen. Maar de biobased economie kan wel een belangrijk aandeel leveren. Na het aanvankelijke idee 'the sky is the limit', staan mensen weer met de voeten op de grond. Het oorspronkelijke idee is daarmee niet waardeloos, maar je moet er een paar mitsen en maren bij plaatsen. We zijn nu goed bezig. Het debat moet vooral nuchter gevoerd worden."
Het volledige artikel kunt u lezen op de website van de SER.
Bron: SER, 3 maart 2009
